Jesteś tutaj: Sklep internetowy Porady praktyczne
Porady praktyczne

Porady praktyczne są zbiorem odpowiedzi na podstawowe pytania oraz wyjaśnienia w zakresie systemów alarmowych, telewizji dozorowej, kontroli dostępu oraz ochrony przeciwpożarowej.
  • view faq  Dla kogo jest alarm?

    Odpowiedź jest krótka: DLA KAŻDEGO – kto chce zabezpieczyć swoje mienie. Tempo rozwoju elektroniki pozwoliło na taki rozwój tej branży, że system alarmowy można dostosować niemalże do każdej kieszeni i każdego zapotrzebowania. Oczywistym jest, że im większe wymagania od systemu tym większy koszt, ale można znaleźć kompromis w tej zależności.

  • view faq  Jaki alarm mam zamontować (przewodowy , czy bezprzewodowy)?

    Na to pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi, ale logika przemawia za systemem przewodowym. Dlaczego? - System przewodowy „nie będzie działał” tylko wtedy, kiedy zostanie przecięty przewód poza tym daje nam większy wybór jeśli chodzi o czujniki. W systemie bezprzewodowym – zawsze istnieje ryzyko zakłócenia sygnału i możliwość wyczerpania się baterii w urządzeniach. Oczywiście istnieje jeszcze kilka innych aspektów takich jak czas wykonania instalacji, instalowanie w już zamieszkałym obiekcie i cena

    - Instalacja bezprzewodowa jest mniej czasochłonna (a co za tym idzie mniejsze koszty wykonania), ale niestety urządzenia są co najmniej 3-krotnie droższe,

    - Instalacja przewodowa powinna być układana przed położeniem tynków i posadzek co umożliwia schludne ukrycie okablowania. Naturalnie istnieje możliwość układania okablowania w wykończonym budynku. Jednak wtedy wzrasta koszt wykonania, gdyż w najlepszym razie przewody prowadzi się nad sufitem podwieszanym lub plastikowymi korytkami przewodowymi na ścianach, a w najgorszym razie trzeba kuć rowki w tynkach.

    Na etapie planowania alarmu należy poważnie zastanowić się nad funkcjonalnością całego systemu. Najlepiej zanotować sobie odpowiedzi na następujące pytania:

    - Jaki rodzaj budynku ma być chroniony (domek, magazyn, przedsiębiorstwo itd.)? - Ile pomieszczeń system ma chronić?

    - Jaka jest powierzchnia danego pomieszczenia, ile jest okien i drzwi w pomieszczeniu (wskazane rzuty graficzne obiektu)?

    - Jaka temperatura panuje w pomieszczeniach chronionych (stała powyżej zera)?

    - Czy w obiekcie chronionym będą przebywały zwierzęta (domowe, szkodniki)?

    - W jaki sposób ma być sygnalizowany alarm (optycznie-akustycznie, telefoniczne powiadomienie do agencji ochroniarskiej, a może tylko na moją komórkę)?

    - Czy w budynku system ma sterować innymi urządzeniami automatyki (np. rolety, bramy wjazdowe, zdalne włączanie urządzeń lub oświetlenia itp.)?

  • view faq  Co to jest centrala, a co to manipulator (elementy alarmu)?

    Każdy system alarmowy składa się z:

    - MANIPULATOR – (mylony z centralą) jest to element najczęściej umieszczony przy wejściu głównym do obiektu. Manipulator to potocznie „klawiatura”, która umożliwia wciśnięcie kodu rozbrajającego/uzbrajającego system. W bardziej rozwiniętych systemach manipulator umożliwia sterowanie bardziej złożonymi funkcjami (np. automatyka) i uprawnieniami różnych użytkowników, informuje również o zaistniałych awariach w systemie.

    - CENTRALA jest najważniejszym elementem, gdyż to ona interpretuje sygnały pochodzące z wszystkich urządzeń. Z tego powodu wskazane jest umieszczenie jej w miejscu ciężko dostępnym dla włamywaczy (strych, piwnica, garderoba). Centrala decyduje o momencie: czuwania, alarmowania i sterowania innymi urządzeniami. Wszystkie przewody systemu „spotykają” się w centrali. Jeżeli zostanie zniszczona centrala cały system przestaje działać. W przypadku pozostałych urządzeń nie działa tylko uszkodzone urządzenie, a system alarmuje o jego uszkodzeniu.

    - SYGNALIZATOR ZEWNĘTRZNY (optyczno-akustyczny), często nazywany „syreną”. Umożliwia lokalną sygnalizację wzbudzonego alarmu przez dźwięk (120dB) i pulsujące światło. Czasami sygnalizator jest używany do potwierdzenia załączenia/wyłączenia czuwania.

    - CZUJNIKI to one informują centralę o zaistnieniu danego zdarzenia, czujniki dzielimy na: - miejsce pracy wewnętrzne i zewnętrzne, - typ pracy np. obwodowe, peryferyjne, zwykłe - rodzaj wykrywanego zdarzenia: stłuczenie szyby, czujka ruchu, czujnik podniesienia przedmiotu, otwarcia okna/drzwi, zalania wodą, wykrycia określonego gazu itd. Więcej o rodzajach czujników w pkt. następnym.

    - OBUDOWA powinna być umieszczona w miejscu ciężko dostępnym dla włamywaczy (strych, piwnica, garderoba), gdyż w niej zamknięta jest centrala, akumulator i moduły wewnętrzne systemu alarmowego. Do obudowy musi być „dociągnięty” przewód zasilający, który będzie dostarczał napięcie zasilające. Obudowa jest zamykana po wykonaniu instalacji i nie ma potrzeby otwierania jej w codziennym użytkowaniu. Powinna mieć styk antysabotażowy, który podłączony do systemu wywołuje alarm, gdy ktoś niepowołany będzie próbował ją otworzyć.

    - AKUMULATOR umieszczony w obudowie zapewnia awaryjne zasilanie systemu przez co najmniej 24 godziny.

    - MODUŁY DODATKOWE - moduły, które opcjonalnie można dołączyć do określonych central alarmowych:

    - POWIADOMIENIE, moduł z wbudowanym telefonem przemysłowym działającym w sieci każdego operatora telefonii komórkowej. Niezbędne jest wykupienie karty SIM i dostarczenie jej instalatorowi, który odpowiedni umieści ją w module podczas programowania. Ważne jest (choć nie konieczne). aby karta SIM była na abonament – gdyż zwalnia to użytkownika z pamiętania o zdalnym doładowywaniu karty PREPAID. W wersji podstawowej moduł powiadomienia informuje wskazanego użytkownika/użytkowników o fakcie zaistnienia alarmu (dzwoniąc lub wysyłając SMS). Wersje bardziej rozwinięte dają możliwość bezpiecznego zdalnego sterowania systemem alarmowym (również urządzeniami automatyki) przez wysłanie odpowiedniej komendy SMS np. „rolety w dół”. Mogą informować również o innych zdarzeniach: brak zasilania, otwarcie bramy itp.

    - STEROWANIA PILOTAMI, moduł który umożliwia przyporządkowanie pilotów zdalnego sterowania do systemu. Pilotami można włączać/wyłączać alarm, sterować oświetleniem domu, piecem, bramami itp.

    - STEROWANIA URZĄDZENIAMI 230V moduł niezbędny w przypadku sterowania urządzeniami zasilanymi wysokim napięciem sterowanie oświetleniem domu, piecem, bramami itp. Moduł montowany na szynę DIN w skrzynce przyłączeniowej z zasilaniem dla całego obiektu.

    - URZĄDZENIA BEZPRZEWODOWE moduł umożliwiający podłączenie czujników bezprzewodowych i urządzeń automatyki bezprzewodowej bez konieczności prowadzenia okablowania do czujników. Moduł najczęściej wykorzystywany w obiekcie już wykończonym.


  • view faq  Czujniki i ich rodzaje…

    Czujniki można przyrównać do oczu, uszu i nosa całego systemu alarmowego. Czujniki dzielimy ze względu na kilka kategorii i podkategorii:

    - miejsce pracy

    - wewnętrzne, zdecydowana większość czujników pracuje wewnątrz budynkach,

    - zewnętrzne, czujniki przystosowane do pracy przy dużej wilgotności i odporne na fałszywe alarmy (poruszające się liście, drzewa, zwierzęta) z tego względu są znacznie droższe,

    - rodzaj technologii

    - czujniki podczerwieni:

    - PASYWNEJ. Są to najczęściej stosowane czujniki. Zasada działania czujek pasywnych podczerwieni polega na wykrywaniu zmiany promieniowania cieplnego z zakresu dalekiej podczerwieni przez czujnik pyroelektryczny, którego sygnał elektryczny analizowany jest przez układ elektroniczny czujki. Czujki pasywnej podczerwieni posiadają soczewkę Fresnela, która kształtuje obszar działania czujki w zależności od jej typu np. czujka szerokokątna (rysunek po lewej stronie ekranu), kurtyna pozioma, kurtyna pionowa. Najczęściej w czujkach pasywnych podczerwieni stosuje się różnicowe czujniki pyroelektryczne, które zapewniają dużą odporność na zmiany temperatury otoczenia, i ruchy ciepłego powietrza, w takich czujkach sektor wykrywania składa się z dwóch równoległych podsektorów. Wejście lub wyjście człowieka z sektora jest wykrywane przez czujkę jako zmiana promieniowania cieplnego. Czujki pasywne podczerwieni wykrywają najlepiej ruch człowieka przecinający pod kątem prostym sektory wykrywania.

    - AKTYWNEJ. Są to tzw. „Bariery podczerwieni aktywnej” składają się z dwóch elementów „nadajnika podczerwieni” i „odbiornika podczerwieni”. Zasada ich działania jest oparta na stworzeniu (niewidzialnej dla oka ludzkiego) bariery z wiązki lub kilku wiązek promieni podczerwieni. Przecięcie którejkolwiek wiązki podczas czuwania systemu powoduje wywołanie alarmu. „Bariery aktywne” aktywne najczęściej stosuje się do „ogrodzenia” (zabezpieczenia) parkingu lub obiektu wzdłuż ścian – istnieją bariery wewnętrzne i zewnętrzne. Ich zasięg to od kilku do kilkuset metrów.


    - czujniki mikrofalowe. W czujkach mikrofalowych do wykrywania poruszających się obiektów wykorzystano fale elektromagnetyczne (mikrofale) - efekt Dopplera. W czujce obok siebie umieszczony jest nadajnik i odbiornik. Nadajnik emituje fale o określonej częstotliwości, odbiornik odbiera falę odbitą od ścian, podłogi, sufitu. Jeżeli w pomieszczeniu nie ma poruszającego się obiektu, częstotliwość fali odbitej jest identyczna jak częstotliwość fali emitowanej przez nadajnik. Natomiast gdy w pomieszczeniu znajdzie się poruszający obiekt, nastąpi wcześniejsze odbicie części energii fali i w efekcie odbiornik zarejestruje wzrost częstotliwości fali. Sektory wykrywania czujki mikrofalowej przedstawiono poniżej przy opisie czujek zespolonych. Czujki mikrofalowe wykrywają najlepiej ruch w kierunku do i od czujki. Istnieją również bariery mikrofalowe, które mają identyczne zastosowanie jak bariery aktywne podczerwieni – jednak są stanowczo skuteczniejsze ze względu na lepszą technologię.

    - czujniki dualne. Nazywane inaczej zespolonymi – stosowane w bardzo ciężkich warunkach narażonych na częste fałszywe alarmy np. kotłownie, kuchnie, stolarnie, ogrody zoologiczne itp. Czujki zespolone to czujki złożone z dwóch detektorów. Najczęściej spotykane kombinacje to: podczerwień pasywna i mikrofala lub podczerwień pasywna i czujnik stłuczenia szyby albo podczerwień pasywna i czujnik ciśnienia. Można spotkać również czujki zespolone złożone z dwóch tych samych detektorów np. 2 x podczerwień pasywna. Na rysunku przedstawiono charakterystykę czujki zespolonej podczerwień pasywna i mikrofala. Sektory wykrywania czujki mikrofalowej ruchu - kolor szary, sektory wykrywania czujki pasywnej podczerwieni - kolor czarny. Zasadę działania takiej czujki opiszemy na przykładzie czujki złożonej z czujnika mikrofalowego (MW) i czujnika pasywnej podczerwieni (PIR). Czujka generuje alarm jedynie w przypadku wykrycia ruchu przez oba detektory w ciągu 10 sekund.

    Pierwszy czujnik, PIR lub MW, który wykryje ruch, aktywuje 10 sekundowy prealarm, podczas którego drugi czujnik musi wykryć ruch, aby cały detektor wygenerował alarm. Jeżeli w ciągu 10 sekund od wykrycia ruchu przez pierwszy z czujników drugi nie potwierdzi stanu alarmowego, wtedy czujka przechodzi w stan czuwania.

    - typ pracy:

    - obwodowe, czujniki zabezpieczające okna, drzwi i wszelkie otwory w ścianach zewnętrznych przez które może wtargnąć intruz. Przy aktywacji tylko czujników obwodowych można poruszać się wewnątrz obiektu (i na zewnątrz w przypadku ochrony peryferyjnej), ale nie można z niego wyjść, ani wejść bez wywołania alarmu.

    - peryferyjne, czujniki chroniące obszar w bezpośrednim sąsiedztwie budynku/obiektu chronionego. Wspomniane wcześniej bariery aktywne podczerwieni i bariery mikrofalowe, czujniki zewnętrzne itd.

    - zwykłe, czujniki stosowane wewnątrz budynku wykrywające ruch.

    - rodzaj wykrywanego zdarzenia:

    - stłuczenie szyby: Rozróżniamy dwa rodzaje czujek stłuczenia szyby: czujki pasywne i czujki aktywne. Czujki pasywne reagujące na drgania mechaniczne szyby występujące podczas silnego uderzenia w szybę możemy podzielić na dwa rodzaje: wykrywające tylko pęknięcia - reagują one na sygnały o wysokich częstotliwościach powyżej 100 kHz i czujki wykrywające uderzenie podczas tłuczenia reagujące na sygnały w paśmie akustycznym od 6 kHz do 30 kHz. Czujki aktywne reagują na hałas powstały przy tłuczeniu szkła.

    - czujka ruchu, większość czujek wewnętrznych i zewnętrznych pracujących w różnych technologiach,

    - czujnik podniesienia przedmiotu, stosowany głównie w bankach i galeriach sztuki. Czujnik informuje o poruszeniu przedmiotu z miejsca, w którym się znajduje.

    - otwarcia okna/drzwi, Czujki magnetyczne stykowe składają się z dwóch elementów. Pierwszy zawiera magnes drugi kontaktron. W wyniku oddalenia magnesu od kontaktronu następuje zwarcie lub rozwarcie styku kontaktronu. Czujki magnetyczne stykowe służą do ochrony okien i drzwi.

    - zalania wodą,

    - wykrycia określonego gazu – metanu, czadu, chloroformu itd.

     

  • view faq  Sygnalizowanie, powiadomienie, a sterowanie alarmem…

    System alarmowy po wykryciu faktu wtargnięcia do obiektu chronionego sygnalizuje go na kilka sposobów:

    - najbardziej podstawowy to sygnalizacja przez sygnalizatory optyczno-akustyczne (od kilku do kilkuset sekund),

    - kolejnym sposobem jest powiadomienie do stacji monitorującej (agencje ochrony), lub powiadomienie telefoniczne na wskazane numery telefonów przez użytkownika. W czasach, kiedy na słowa „RATUNKU!” prawie nikt nie reaguje – podobnie jak na „wyjące” wszędzie alarmy aut. Najbardziej praktycznym rozwiązaniem jest powiadomienie telefoniczne , gdyż wtedy ZAWSZE będziemy wiedzieli pierwsi o tym fakcie, a nikt - poza agencją ochrony i nami samymi - nie zareaguje szybciej na „wyjący alarm” na naszej posesji. Należy zwrócić szczególną uwagę na to, że alarm nie uchroni właściciela przed włamaniem, a jedynie poinformuje go o zajściu. Dodatkowo większość modułów powiadamiających ma możliwość zdalnego włączenia i wyłączenia alarmu – co daje komfort psychiczny w przypadku zapomnienia uzbrojenia systemu, bądź w przypadku awarii jednego z czujników i ciągłych fałszywych alarmów.

  • view faq  Dom inteligentny – teraz nie tylko dla bogaczy.

    Instalacja „Budynku Inteligentnego” jest dość skomplikowana i kosztowna. Jednak obecne centrale alarmowe dają możliwość stworzenia pseudo-inteligentnego budynku, który będzie wykonywał nasze polecenia. Oczywiście wszystko zależy od potrzeb właściciela i zasobności jego kieszeni, ale większość funkcji nie wymaga astronomicznych kosztów. Niemal w standardzie w nowych budynkach w obecnej chwili montuje się sterowniki urządzeń zasilanych wysokim napięciem. Sterowanie poprzez piloty bądź manipulatory pozwala uruchomić oświetlenie w wybranym pokoju, ogrodzie. Przesunięcie się bramy wjazdowej może powodować oświetlenie wjazdu do garażu, włączenie się oświetlenia w domu wraz z podniesieniem rolet antywłamaniowych, uruchomienie ogrzewania i np. uruchomienie sprzętu RTV. Takie możliwości dają nam lepsze centrale alarmowe już za około 300zł netto. Jeżeli masz pytania co do możliwości central skontaktuj się z naszym doradcą technicznym.

  • view faq  Czym jest monitoring , a monitoring telewizyjny?

    Najczęściej monitoring mylony jest z telewizją dozorową (przemysłową), czyli z potoczną nazwą: „monitoring telewizyjny”. Systemu alarmowego nie powinno łączyć się z systemem telewizji dozorowej - powinny to być dwa odrębne systemy, które się uzupełniają. System alarmowy powinien powiadomić o wykrytym fakcie np. wtargnięciu intruza, a telewizja dozorowa powinna umożliwić weryfikację przyczyny powstania alarmu. Samo słowo monitoring w branży zabezpieczeń elektronicznych oznacza przekazywanie informacji o stanie systemu alarmowego drogą telefoniczną lub internetową do stacji monitorującej. Agencja ochrony podłączając swoje urządzenie monitorujące do systemu alarmowego ma ciągłą kontrolę nad systemem nawet w momencie kiedy nie jest on uzbrojony. Więcej o monitoringu w kolejnych punktach.

  • view faq  Telewizja dozorowa (inaczej przemysłowa), czyli potocznie „Monitoring TV”

    Jest to system urządzeń elektronicznych umożliwiający nagrywanie obrazu (ostatnio również dźwięku) z określonych miejsc, w których są zamontowane kamery przemysłowe. Telewizja dozorowa powinna umożliwić weryfikację przyczyny powstania alarmu lub pokazać stan obiektu przed i po zdarzeniu. Telewizja przemysłowa nie uchroni właściciela przed włamaniem, a jedynie pokaże przebieg zajścia.

  • view faq  Z czego składa się system telewizji przemysłowej?

    Podstawowymi elementami telewizji przemysłowej są:

    - rejestrator: najważniejsze urządzenie, które przetwarza obraz z poszczególnych kamer i zapisuje na dyskach twardych w postaci cyfrowej. Rejestrator umożliwia jednoczesny podgląd z wszystkich kamer na jednym monitorze i pozwala obejrzeć nagrany obraz w zwolnionym tempie lub nawet wstecz. Dzięki rozwojowi technicznemu praktycznie każdy rejestrator ma możliwość pracy w Internecie. Umożliwia to zdalne połączenie i możliwość podglądu, a także archiwizację (zgrania obrazu) na połączony komputer przez sieć. Ułatwia to znacznie obsługę urządzenia, gdyż nie wymaga każdorazowego przyjazdu do obiektu chronionego i obsługi rejestratora na miejscu. Wystarczy posiadać łącze internetowe, odpowiednią aplikację i znać hasło, które umożliwi połączenie. Długość czasu zapisu jest uzależniona bezpośrednio od wielkości i ilości dysków twardych zamontowanych w urządzeniu i pośrednio od rodzaju nagrywanego obrazu (mniej miejsca zajmuje statyczny obraz np. z biura, a znacznie więcej dynamiczny obraz np. z ruchliwego parkingu) – wynika to z rodzaju kompresji zastosowanego w danym rejestratorze. Po zapełnieniu się dysków twardych zostają wymazane najstarsze nagrania i w ich miejsce wgrane nowe. Dodatkowo przy odpowiedniej konfiguracji rejestrator może nagrywać tylko po wykryciu ruchu (detekcja ruchu), co znacznie zwiększa długość całego archiwum.

    - kamery – elementy, dzięki którym widzimy interesujący nas obszar. Kamery możemy podzielić ze względu na:

    - Tryb pracy pod względem oświetlenia:

    - dzienne widzące tylko w dzień (w kolorze)

    - kamery dzienno-nocne widzące w dzień (w kolorze) i w nocy (cz./b.)

    Skąd taki podział? – Wszystko zależy od czułości matrycy w kamerze, która przetwarza obraz. Oko ludzkie jest najlepszą „kamerą”, gdyż potrafi się dostosować automatycznie do panujących warunków oświetlenia (źrenica). Wraz z rozwojem techniki kamery zbliżają się do parametrów oka ludzkiego, ale uniwersalnego urządzenia jeszcze nie ma. Kamery o słabej czułości widzą tylko w dzień, a o podwyższonej czułości w dzień i w nocy, ale w zupełnych ciemnościach nie będą nic widziały. W takim przypadku należy zastosować kamery, które widzą obszar oświetlany promieniami podczerwieni (najczęściej potrzebny to tego jest oświetlacz podczerwieni), te kamery umożliwiają w miarę sprawne obserwowanie obiektu przez całą dobę w każdych warunkach oświetleniowych.

    - Tryb pracy jeśli chodzi o dynamikę obserwacji:

    - kamery statyczne, czyli kamery zamontowane na stałe bez możliwości zdalnej regulacji kąta widzenia. Najczęściej instalator w porozumieniu z właścicielem ustawia to co będzie widziała kamera i tak ustawioną kamerę pozostawia przygotowaną do rejestracji obrazu.

    - kamery dynamiczne, czyli głowice – które mają możliwość obrotu wokół własnej osi oraz mogą „przybliżać” interesujący nas fragment obszaru obserwowanego. Tego rodzaju kamerami operujemy przez specjalny pulpit sterujący (najczęściej wyposażony w joystick) lub zdalnie przez komputer.

    - Kamery wewnętrzne i zewnętrzne:

    - kamera wewnętrzna to praktycznie każda kamera,

    - kamera zewnętrzna to kamera wewnętrzna, którą należy umieścić w specjalnej obudowie zewnętrznej wykonanej z odlewu żeliwa, wyposażonej w odpowiednie uszczelnienia i grzałkę zapewniającą odpowiedni klimat pracy w każdych warunkach atmosferycznych. Na rynku istnieją kamery zintegrowane, które są przygotowane już przez producenta do pracy na zewnątrz – jednak dobór kamery zewnętrznej należy zostawić ocenie doświadczonemu Instalatorowi, gdyż w niektórych kamerach zintegrowanych nie ma możliwości wymiany obiektywu co znacznie utrudnia późniejsze zmiany.

    - Kamery kopułowe i kompaktowe

    - kamery kopułowe (wewnętrzne lub zewnętrzne) zazwyczaj montuje się na suficie i są one zamknięte w przezroczystych kopułach – najczęściej kamery te są wyposażone w obiektywy stało-ogniskowe ok. 3,7mm (szerokokątny). Lepsze modele posiadają regulowane obiektywy 2,8-11mm i oświetlacz promieni podczerwieni. Droższe modele są przygotowane również do montażu naściennego. Kamery w obudowie kopułowej wykonane są najczęściej z plastiku, jednak istnieją modele w wykonaniu wandaloodpornym z żeliwa. Największą ich zaletą jest mały rozmiar (nie dotyczy głowic) i możliwość takiego ustawienia kamery, że osoba postronna nie wie co kamera obserwuje.

    - kamery kompaktowe to kamery, do których osobno dokupuje się obiektyw. Z reguły są to kamery przeznaczone do pracy wewnątrz obiektu, jednak po zamontowaniu ich w obudowach zewnętrznych mogą pracować w każdych warunkach atmosferycznych. Kamery te mają rozwinięte oprogramowanie, które pozwala lepiej dostroić kamerę do danych warunków oświetleniowych. Do kamery kompaktowej zawsze potrzebny jest obiektyw i uchwyt lub obudowa. Zaletą tych kamer jest duży wybór modeli (oprogramowanie wspomagające czułość) oraz możliwość zmiany obiektywu bez konieczności wymiany całej kamery.


    - obiektywy – to od nich zależy ile będzie widziała kamera. Najważniejszy podział obiektywów to na plastikowe i szklane – oczywiście lepsze są szklane, ale i droższe. Następnym kryterium jest podział na zwykłe i przeznaczone do kamer z odsuwanym filtrem IR (zaawansowane kamery dzienno-nocne) obiektywy te przepuszczają większy zakres promieniowania podczerwieni umożliwiający lepszą obserwację w nocy. Z punktu widzenia użytkownika najważniejsze jest „jak szeroko” będzie widziała kamera. Uzależnione jest to od fizycznej wielkości podawanej w mm – ogniskowej. W skrócie – im mniejsza wartość np. 3,0mm tym szerszy kąt widzenia kamery (tzw. „rybie oko”) im większa wartość np. 15,0mm, tym węższy kąt widzenia, ale większe zbliżenie.

    - monitor – zazwyczaj zamontowany w dyżurce ochrony lub w gabinecie właściciela. Obecnie dzięki możliwości podglądu obrazu przez sieć LAN i WAN można pominąć ten element, a zaoszczędzone środki przeznaczyć na lepszy rejestrator. W przypadku kiedy niezbędny jest monitor to mamy do wyboru dedykowane monitory do telewizji przemysłowej lub monitory komputerowe, gdyż większość rejestratorów posiada opcjonalne wyjście wizyjne VGA. Należy zwrócić uwagę na to, iż w przypadku telewizji analogowej (obecnie 95% montowanej) obraz najlepszej jakości uzyskuje się na monitorze kineskopowym (ale NIE KOMPUTEROWYM!!). Podłączenie monitora komputerowego lub tzw. „płaskiego” pracującego nawet w technologii Full HD nie poprawi jakości obrazu – wynika to z tego, iż obraz (źródło) jest analogowy z tego powodu powinno oglądać się go na monitorze analogowym (cel) – nawet! na starym telewizorze z wejściem AV (niska częstotliwość). Zastosowanie monitorów komputerowych czy też „płaskich telewizorów” będzie miało sens w przypadku montowania telewizji przemysłowej – CYFROWEJ, która daje większe możliwości obróbki cyfrowej obrazu. O tym w kolejnym punkcie.

    - zasilanie kamer – kamery mogą być zasilane prądem stałym (12V) lub zmiennym (24V, 230V) każde rozwiązanie ma swoje wady i zalety z tego powodu rodzaj zasilania kamer powinien zostać wybrany przez doświadczonego Instalatora.

    - zasilanie prądem stałym minimalizuje uszkodzenie kamer przez przypadkowe skoki napięcia w ogólnej sieci zasilającej – w najgorszym wypadku zniszczy się zasilacz podający stałe napięcie do kamer. Wadą tego rozwiązania jest spadek napięć wywołanych opornością przewodu zasilającego. Co oznacza małe odległości kamer od zasilacza. Większość kamer jest przygotowana do pracy z zasilaniem stałym (duży wybór modeli).

    - zasilanie prądem zmiennym daje możliwość podpięcia kamery do istniejącej sieci wysokiego napięcia („gniazdka”), ale kamera jest narażona na skoki napięć, które mogą nawet uszkodzić kamerę - niestety na rynku jest mały wybór kamer zasilanych zmiennym napięciem. To rozwiązanie powinno się stosować w przypadku kiedy nie ma możliwości zasilania kamery prądem stałym lub odległość od zasilacza na to nie pozwala.

    - przewody – do instalacji telewizji przemysłowej analogowej potrzebny jest przewód wizyjny i przewód zasilający kamerę. Najczęściej wykorzystuje się specjalny kabel, który zawiera i przewód wizyjny i zasilający. Jeśli chodzi o telewizję analogową najodpowiedniejszym przewodem jest przewód współosiowy o oporności 75Ω. W telewizji dozorowej cyfrowej wykorzystuje się „skrętkę” UTP kat.5e, a urządzenia są zasilane zgodnie z protokołem PoE. Od kilku lat część systemów telewizji przemysłowej analogowej jest wykonywana w oparciu o przewód UTP kat. 5e wraz z zastosowaniem odpowiednich adapterów obrazu. Umożliwia to przygotowanie systemu „jeszcze” analogowego, na szybkie przekształcenie w przyszłości w system cyfrowy – polegające na wymianie tylko kamer i rejestratora bez konieczności wymiany całego okablowania.

  • view faq  Jakie rodzaje rejestratorów istnieją obecnie na rynku i jaki wybrać?

    Obecnie na rynku dominuje technologia analogowa, która jest tańsza i praktycznie rozwojowo uzyskała już swoje granice. W tej technologii każda kamera musi mieć fizyczne połączenie z rejestratorem, a obraz z niej jest nagrywany w rozdzielczości telewizyjnej (maksymalnie 560TVL dla formatu PAL).

    W tej technologii główny podział rejestratorów polega na:

    - ilości obsługiwanych kamer:

    - do 4 kamer,

    - do 8 kamer,

    - do 9 kamer (tylko kilku producentów)

    - do 16 kamer

    - do 32 kamery ( tylko kilku producentów)

    - podziale związanym z prędkością rejestracji obrazu. Umownym parametrem jest ilość klatek obrazu w rozdzielczości CIF (1/4 pełnej ramki PAL). Oko ludzkie postrzega rzeczywistość z prędkością 25kl./s. (płynny obraz). Prędkość zapisu obrazu podana w kartach katalogowych rejestratorów jest wartością całkowitą dla wszystkich kanałów. Oznacza to, że rejestrator na 4 kamery, którego prędkość zapisu wynosi 100kl./s. – tak naprawdę dla każdego kanału ma 25kl./s. (100kl./s. : 4kamery = 25kl./s. dla jednej kamery) analogicznie sprawa wygląda dla innych rejestratorów. Ze względu na oszczędność przestrzeni dyskowej, szybkość rejestracji obrazu dla jednej kamery akceptowalna jest na poziomie 10kl./s.

    - technologii kompresji obrazu:

    - JPG - format, który minimalnie kompresuje materiał, gdyż każda klatka jest kompresowana i nagrywana osobno – jest to najstarszy format wykorzystywany w rejestratorach. Umożliwiał natychmiastowy dostęp do każdej klatki nagrania, ale wymagał ogromnej przestrzeni dyskowej.

    - wavelet – format, który oparty jest na wykorzystaniu algorytmów falkowych. Falki są to funkcje macierzyste przyjmujące wartości różne od zera tylko w pewnym skończonym przedziale. W matematyce każdą funkcję można przedstawić za pomocą funkcji macierzystej wyłącznie przez odpowiednie przekształcenia.

    - MPEG-4 – format najbardziej popularny w ostatnich latach, gdyż wprowadził najwięcej zmian w sposobie kompresji obrazu. Algorytm wykorzystywał elementy z poprzednich klatek, aby nie zwiększać informacji o obrazie. Obecnie zostaje wypierany przez udoskonaloną wersję H.264

    - H.264 – najnowsza technologia, która jest rozwinięciem MPEG-4 umożliwia zmniejszenie do 30% rozmiaru tego samego nagrania bez straty jakości. Polega na zapisywaniu tylko informacji, które zmieniają się w kolejnych klatkach obrazu.

    - podziale związanego z rozdzielczością zapisywanego obrazu. Jest to parametr najczęściej przemilczany przez producentów, gdyż ten parametr ma ogromny wpływ na cenę i jakość zapisanego obrazu. Obrazowo - w telewizji analogowej obowiązuje rozdzielczość analogowa oparta o „ilość linii mogących zmieścić się na ekranie” maksymalna ich ilość to 560TVL w systemie PAL. W skrócie im większa ilość linii – tym lepiej. Obecnie rejestratory zapisują w rozdzielczościach pomiędzy 420TVL, a 550TVL. Rejestrator zapisując i kompresują obraz obniża jakość obrazu co ma znaczenie przy jakości końcowej nagrań. Znajomość rozdzielczości rejestratora umożliwia nam również dobór odpowiednich kamer. Nie ma sensu kupowania „słabego” rejestratora i kamer o wysokiej rozdzielczości, gdyż to od rejestratora zależy z jaką rozdzielczością będą nagrania.

    Część klientów decyduje się na montaż telewizji przemysłowej opartej o technologię cyfrową, która daje duże możliwości cyfrowej obróbki obrazu. Sceny rodem z filmów szpiegowskich związane z rozpoznaniem twarzy z kilkuset metrów są w tej technologii możliwe, jednak ta technologia w tej chwili jest dość kosztowna. Montaż telewizji cyfrowej jest opłacalny na obiektach rozległych (monitoring miasta), bądź w miejscach gdzie jest potrzeba obserwacji ogromnych powierzchni (parking centrum handlowego, stadion). Rejestratory cyfrowe w tej chwili dostosowuje się do potrzeb klienta pod względem ilości kamer i możliwości obróbki obrazu – jednak zaprojektowanie takiego rejestratora jest indywidualne dla każdego projektu.

    Jaki rejestrator wybrać? – Najważniejsze, abyśmy wiedzieli ile kamer mamy zamiar podłączyć do rejestratora, gdyż najbardziej kosztowna decyzja to dokupowanie kolejnych rejestratorów w krótkich odstępach czasu (do 18miesięcy). Marketingowo ceny rejestratorów są tak ustalane, że bardziej opłaca się kupić większy rejestrator. Jeżeli wahamy się nad ilością kamer, albo zakładamy że w niedalekiej przyszłości będzie potrzebnych więcej kamer to należałoby kupić rejestrator mogący obsłużyć docelową ilość kamer (a nawet o 2 kamery więcej). Pozostałe aspekty: wielkość archiwum (czyli ilość dysków), rodzaj kompresji i dodatkowe funkcje - zazwyczaj określa zasobność naszego konta.

  • view faq  Jaka kamera jest najlepsza do monitoringu telewizyjnego i jak ją wybrać?

    Ilość modeli i marek kamer obecnych na rynku jest przytłaczająca. W pierwszej kolejności należy określić:

    - czy kamera będzie pracowała na zewnątrz, czy wewnątrz budynku?

    - czy obserwacja będzie prowadzona tylko w dzień, czy również nocą?

    - kolejne parametry to: możliwość zdalnego sterowania, sposób montażu (sufit, słup, ściana), estetyka i funkcje dodatkowe, które pomoże ustalić instalator lub nasz doradca techniczny.

    W kilku zdaniach postaramy się zwrócić uwagę na najważniejsze cechy profesjonalnych kamer przeznaczonych do telewizji dozorowej.

    -TRWAŁOŚĆ – jest to parametr najważniejszy i zarazem najtrudniejszy do określenia. W ostatnich latach przyrost ilości urządzeń i spadek cen jest spowodowany produkcją na masową skalę w Chinach. Jakość produktów pochodzących z krajów dalekiego wschodu była różna, z tego powodu należy po prostu PYTAĆ sprzedawcę lub instalatora o awaryjność proponowanego sprzętu co najmniej w ostatnim roku. Doświadczenie tych osób często jest więcej warte niż informacje na kartach katalogowych producenta. Wielokrotnie marki chińskie udowodniły, że TANIO nie znaczy źle, wręcz przeciwnie wiele modeli urządzeń proponuje takie same standardy jak firmy „zachodnie”.

    -JAKOŚĆ obrazu – parametr, który jest tak ważny jak jakość naszego rejestratora (Patrz pkt. 10. Jakie rodzaje rejestratorów istnieją obecnie na rynku i jaki wybrać?). W skrócie - w telewizji analogowej jednostką jakości są linie (TVL), im ich więcej tym lepiej maksymalna ilość to 560TVL. Większość rejestratorów zapisuje obraz w rozdzielczości do 500TVL, stąd wniosek że rozdzielczość kamery analogowej na poziomie 520 TVL jest w pełni wystarczająca. W przypadku rejestratora, który zapisuje obraz w większej rozdzielczości uzasadnione jest podłączanie do niego kamer o zwiększonej rozdzielczości.

    -OBSERWACJA W NOCY – parametr bardzo ważny dla kamer, które będą obserwowały miejsca nieoświetlone w nocy. W tej chwili na rynku istnieje kilka rodzajów kamer pracujących w trybie dzienno-nocnym.

    Profesjonalne kamery posiadają ruchomy filtr promieni podczerwieni, dzięki czemu mogą pracować w zupełnych ciemnościach (tylko te kamery współpracują z oświetlaczami podczerwieni).

    Kamery tańsze posiadają możliwość zwiększenia czułości (elektronicznie) jednak do obserwacji potrzebują minimalne oświetlenie (światłem widocznym dla oka ludzkiego).

    - MOŻLIWOŚĆ STEROWANIA – część kamer ma wbudowane mechanizmy, które umożliwiają zdalne sterowanie nimi. Potocznie te kamery nazywamy „głowicami”. Do sterowania tymi kamerami najczęściej używa się pulpitu sterującego umieszczonego w dyżurce lub w miejscu zarządzania telewizją przemysłową. Obecnie wiele rejestratorów i dołączonych do nich aplikacji internetowych umożliwia sterowanie głowicami (nawet przez Internet).

    - OGNISKOWA i OBIEKTYW - ten parametr decyduje o polu widzenia (potocznie kącie widzenia) kamery. Najbezpieczniej jest wybrać obiektyw ze zmienną ogniskową z przedziału 3-12mm. Umożliwi to zmianę zakresu ogniskowej w przypadku innych potrzeb obserwacji. Jednak gdy wiemy dokładnie „co” kamera ma obserwować można obliczyć ogniskową obiektywu co ułatwi dobór i wycenę systemu.

    Jaką kamerę wybrać? Ostateczną decyzję należy zostawić doświadczonej osobie, która będzie projektowała system, gdyż w tej chwili jest zbyt dużo parametrów do uwzględnienia i można w łatwy sposób przepłacić za funkcje, których nie będzie się używało, bądź dobrać model nie właściwie. Bardzo ważnym jest, aby powiedzieć projektantowi co dana kamera ma widzieć, w jakich warunkach będzie pracowała itd.

  • view faq  Czy obraz z monitoringu telewizyjnego można zobaczyć przez Internet?

    TAK - praktycznie wszystkie rejestratory, które są obecnie sprzedawane obsługują połączenia sieciowe. To czy obraz będzie widoczny w sieci lokalnej, bądź w Internecie zależy już od właściciela i możliwości podłączonego łącza internetowego do rejestratora. W przypadku telewizji dozorowej w łączu internetowym ważna jest szybkość wysyłowa (UPLOAD), gdyż obraz będzie wysyłany do użytkowników im większa tym lepiej. Do rejestratorów dodawane są aplikacje klienckie, które po zainstalowaniu na komputerze pozwalają łączyć się zdalnie przez sieć i obserwować, archiwizować i edytować nagrania. Aby połączyć się z rejestratorem niezbędne jest łącze internetowe oraz login z hasłem – zapobiega to próbom podejrzenia nagrań przez osoby niepowołane. Odradzamy łączenia się z rejestratorem za pomocą przeglądarki www. Szczególnie w przypadku słabego zabezpieczenia rejestratora. Więcej informacji na ten temat udzielają nasi doradcy techniczni.

     

  • view faq  W jaki sposób przechowywać nagrany dźwięk i obraz wideo?

    W odróżnieniu od starych systemów analogowej telewizji przemysłowej (10 lat i więcej), gdzie materiał był nagrywany na taśmach VHS, obecnie archiwum jest cyfrowe i zapisane na dysku twardym. Najczęściej rejestrator jest ustawiony w pętli, tzn. że po zapełnieniu dysku(ów) twardego najstarsze nagrania są wymazywane, a w ich miejsce zapisywane są najświeższe. W zależności od wielkości i ilości dysków archiwum może mieć wielkość od kilku do kilkuset dni. Jeżeli istnieje potrzeba archiwizowania wszystkich nagrań z rejestratora to należy regularnie zgrywać archiwum na płyty DVD lub na przenośne pamięci USB lub poprzez aplikację bezpośrednio na dany komputer (jest to uzależnione od możliwości zakupionego rejestratora). Im większe archiwum w rejestratorze tym rzadziej można dokonywać archiwizacji. W przypadku, gdy potrzebujemy tylko określone zdarzenie wystarczy zapisać zaznaczony fragment, a pozostałe archiwum zostanie z czasem nadpisane.

  • view faq  Do czego może służyć monitoring telewizyjny?

    System telewizji przemysłowej przede wszystkim służy do zweryfikowania przyczyny „powstania alarmu” lub zarejestrowania określonego zdarzenia w interesującym nas miejscu. Często jest wykorzystywany również do obserwacji podejrzanych pracowników lub klientów. Istnieje wiele kamer detektywistycznych, które zajmują tyle miejsca co zapalniczka, a nawet śrubka – które po umiejętnym zamontowaniu praktycznie są nie wykrywalne dla laika. Czasami instalacje telewizji przemysłowej można wykorzystać jako wideodomofon, a nawet „jako strażnika” otwierającego szlaban na parking.

  • view faq  Jak ograniczyć dostęp niepowołanych osób do określonych miejsc w budynku?

    Problem ten najczęściej dotyczy firm i urzędów, które posiadają wiele pomieszczeń lub struktura budynku zmusza wytyczenie ciągów komunikacyjnych w taki sposób, że klient może „zabłądzić” w drodze do „celu wizyty”. W tej chwili istnieje możliwość utorowania dostępu do określonych miejsc w budynku, nawet najbardziej odległych. Wystarczy zainstalować system kontroli dostępu. System taki - dzięki czytnikom (różnego rodzaju) i elektro-zaczepom umożliwia otwarcie określonych drzwi tylko przez osoby posiadające uprawnienia. System kontroli dostępu złożony jest z:

    - centrali, która magazynuje informacje odnośnie ilości użytkowników i ich uprawnień. Decyduje o dostępie i funkcjach użytkowników oraz segreguje ich w grupy. Odpowiada również za komunikację sieciową z administratorami systemu,

    - kontrolerów, które bezpośrednio odbierają informację z czytników i decydują o otwarciu bądź zamknięciu przejścia,

    - czytników umieszczonych przy przejściach i reagujących na:

    - wciśnięcie kodu cyfrowego na klawiaturze,

    - przyłożenia karty lub breloka magnetycznego,

    - przyłożenia opuszka palca, tęczówki oka itp. ,

    - elektro-zaczepów, które umożliwiają zblokowanie/odblokowanie drzwi,

    - bramki obrotowe, wykorzystywane do ukierunkowania toru ruchu mas ludzkich i montowane w celu uniknięcia „przypadkowego” , jednoczesnego przejścia osób niepowołanych z osobami uprawnionymi „w tłumie”.

    System kontroli dostępu może współpracować z systemem alarmowym lub/i z systemem telewizji dozorowej – co dodatkowo podnosi stopień zabezpieczenia pomieszczeń.

  • view faq  Czy można dodawać użytkowników systemu kontroli dostępu przez Internet?

    Jest to możliwe po zainstalowaniu odpowiedniego interfejsu podłączonego do łącza internetowego. Odpowiednia aplikacja komputerowa po podaniu hasła, umożliwia zdalne połączenie z centralą i dowolną konfigurację użytkowników oraz odczytanie historii i obecnego stanu systemu.

  • view faq  W jaki sposób kontrolować czas pracy pracowników?

    Część producentów oferuje dodatkowe oprogramowanie, które wykorzystuje elementy systemu kontroli dostępu. Oprogramowanie pobiera z określonego czytnika (a tak naprawdę z kontrolera) informację o osobach, które widnieją w systemie jako pracownicy. I w odpowiedni sposób filtruje informacje dotyczące tych osób. Dzięki temu w każdej chwili można sprawdzić, o której dany pracownik przyszedł (wyszedł) do pracy, jak często chodzi na przerwę itp. a na koniec miesiąca pojawia się informacja ile rzeczywiście przepracował godzin.

  • view faq  Do czego może służyć system kontroli dostępu?

    Główną funkcją systemu kontroli dostępu jest ograniczenie dostępu do określonych pomieszczeń na zasadzie odblokowania elektro-zaczepu. Również istnieje możliwość wymuszenia przebywania w danym pomieszczeniu tylko jednej uprawnionej osoby. Ma to zastosowanie np. w miejscu gdzie można pobrać pieniądze przez pracowników – kasa. Mimo, iż osoba posiada kartę (czyli jest uprawniona) do wejścia - przed kasę (wyodrębnione pomieszczenie) będzie mogła wejść dopiero, gdy osoba aktualnie pobierająca pieniądze opuści pomieszczenie - przykładając kartę przy wyjściu i odblokuje drzwi.

    System kontroli dostępu daje możliwość nadania uprawnień krótkoterminowych (dniowych lub godzinnych), które można przydzielić np. klientom odwiedzającym firmę, aby mogli „swobodnie poruszać się” po budynku mając pewność, że wejdą tylko tam gdzie tego chcemy np. : toaleta, sala konferencyjna i wejście główne.

    Kolejną funkcją, o której była mowa wcześniej jest kontrola czasu pracy ułatwiająca rozliczanie wypłat dla pracowników.

    Funkcją na którą zwracają uwagę centra handlowe, sportowe i większe przedsiębiorstwa to „ukierunkowanie toru ruchu”. Ta funkcja daje możliwość usprawnienia przemieszczania się tłumu ludzkiego w zorganizowany sposób. Obecnie wykorzystuje się to na obiektach sportowych (stadiony, wyciągi narciarskie i baseny) dokładając do systemu kontroli dostępu specjalne obrotowe bramki i przejścia. Ukierunkowanie mas ludzkich ma ogromne znaczenie podczas ewakuacji pożarowej - system po podaniu odpowiedniej komendy z zabezpieczeń ppoż. odblokowuje automatycznie wyjścia ewakuacyjne.

  • view faq  Czym jest instalacja SAP, a czym DSO?

    SAP, czyli System Alarmu Pożarowego ma zadanie poinformować osoby znajdujące się w zagrożonych strefach i odpowiedzialne osoby w firmie o zaistniałym fakcie pożaru. Na system SAP składają się następujące elementy:

    - centrala ppoż. , do której zbiegają się wszystkie informacje odnośnie SAP, centrale podzielone są na linie, na których znajdują się czujniki

    - czujniki ppoż. łączone w strefy, wykrywają określony rodzaj pożaru – uzależniony od przedmiotów znajdujących się w pomieszczeniach (czujniki optyczne, termiczne i optyczno-termiczne),

    - sygnalizatory ppoż.

    - ręczne ostrzegacze pożarowe (ROP), umożliwiające ręczne włączenie SAP w przypadku wykrycia pożaru przez osoby znajdujące się w budynku.

    - ognioodporne przewody sygnalizacyjne,

    - system automatycznego oddymiania, który jest osobnym system połączonym jedynie z centralą i umożliwia dzięki siłownikom wymusić odpowiednią wentylację ciągów komunikacyjnych, aby usprawnić ewakuację budynku.

    DSO, czyli Dźwiękowy System Ostrzegania ma zadnie poinformowanie osoby znajdujące się w budynku o zaistniałym fakcie pożaru i udzieleniu informacji na temat ewakuacji, aby usprawnić jej przebieg i uspokoić osoby znajdujące się w budynku. DSO ściśle współpracuje z SAP i podejmuje pracę po nadaniu odpowiedniej komendy przez SAP. Dźwiękowy system ostrzegania często jest wykorzystywany przez służby ratownicze w celu komunikacji z osobami przebywającymi w zagrożonych strefach.

  • view faq  Gdzie powinna być zainstalowana instalacja ppoż.?

    Istnieje wymóg Instalacja PPOŻ. i jest on uzależniony od wielkości budowanego obiektu i jego przeznaczenia, zazwyczaj dotyczy to obiektów takich jak: centra handlowe, większe markety, kina wielocalowe itp. Inwestor powinien być powiadomiony przez architekta o konieczności zainstalowania zabezpieczeń PPOŻ. w tym SAP i DSO. Oczywiście jeżeli inwestor posiada odpowiednie środki i dla swojego bezpieczeństwa chce zainstalować taki system nikt tego nie zabroni. Ważnym jest, aby projekt instalacji SAP lub DSO był wykonany przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami projektowymi.

    Istnieją czujki ppoż. do zastosowań domowych. Część jest bezprzewodowa, część można podpiąć jako czujnik współpracujący z centralą alarmową. System oparty o takie czujniki NIE JEST INSTALACJĄ PPOŻ. w myśl przepisów CNBOP. Jest to bardzo ważne, gdyż profesjonalny system SAP jest oparty o osobną dedykowaną centralę i przypisane jej dedykowane elementy.


  • view faq  O co chodzi z tym „strażakiem”?

    Każdą wykonaną instalację PPOŻ. sprawdza i konsultuje delegowany pracownik Państwowej Straży Pożarnej. Dopiero po uzyskaniu pisemnej akceptacji „strażaka” system może być oddany do codziennego użytku. Dobrze jest skontaktować się przed wykonaniem instalacji PPOŻ. z odpowiednim pracownikiem PSP i powiadomić o trwających pracach na obiekcie.

Bottom pasek menu
Nasza oferta dotyczy Całej Polski! Zapraszamy! Aleksandrów Kujawski, Barcin, Brodnica, Brześć Kujawski, Bydgoszcz, Chełmno, Chełmża, Chodecz, Ciechocinek, Gniewkowo, Golub-Dobrzyń, Górzno, Grudziądz, Inowrocław, Izbica Kujawska, Jabłonowo Pomorskie , Janikowo, Janowiec Wielkopolski, Kamień Krajeński, Kcynia, Koronowo, Kowal, Kowalewo Pomorskie, Kruszwica, Lipno, Lubień Kujawski, Lubraniec, Łabiszyn, Łasin, Mogilno, Nakło nad Notecią, Nieszawa, Nowe , Pakość, Piotrków Kujawski, Radziejów, Rypin, Sępólno Krajeńskie, Skępe, Solec Kujawski, Strzelno, Szubin, Świecie, Toruń, Tuchola, Wąbrzeźno, Więcbork, Włocławek, Żnin